Tẩy xóa đi những kỉ niệm đớn đau về mối tình xưa cũ không còn là câu chuyện cổ tích được phổ quát trong cuốn phim Hollywood kinh điển Eternal Sunshine of the Spotless Mind. (Tạm dịch: Tia nắng vĩnh cửu của tâm hồn trong sáng).

Anh chàng Joel Barish đang tẩy đi tất cả những kí ức về cuộc tình cũ của mình

Các kí ức dài hạn được lưu giữ bởi các synap, là những ống trung gian cấp thiết chuẩn y một neuron truyền tín hiệu đến các neuron còn lại. Có thể nói các đặc tính của synap có thể tăng hay giảm về độ đàn hồi, và điều này “chịu bổn phận chính duy trì trí tưởng,” dẫn theo lời của đồng tác giả Samuel Schacher, giáo sư khoa học tâm thần của Ban bệnh học ý thức trực thuộc Trung tâm y khoa Đại học Columbia. Theo ông, “Chúng ta đã có kỹ năng đảo ngược những đổi thay dài hạn trong độ đàn hồi của synap vốn được biết đến như một thành tố quyết đính đến nhiều dạng trí tưởng khác nhau.”

Các neuron tâm thần của sên

Trong nghiên cứu mới được ban bố gần đây trên tờ Current Biology, các nhà nghiên cứu đến từ đại học McGill và Columbia đã sử dụng một loài sên đại dương có tên Aplysia và tuần tự xóa đi các dạng cố định trong cấu trúc synap dài hạn của nó. Họ phát hiện ra rằng độ đàn hồi của trí tưởng liên kết và không liên kết được duy trì bởi hai dạng phân tử PKM (Protein Kinase M), và nhờ việc ngăn chặn các phân tử này, các nhà khoa học sẽ nắm quyền quyết định xem kí ức nào sẽ được ‘tẩy xóa’ khỏi não sên.

“Đi sâu vào các mạch tâm thần, khác biệt là nhận biết của các tế bào khác biệt mã hóa trí tưởng thực ra không dễ chơi như vậy, chứ chưa nói đến việc tìm hiểu xem chúng đổi thay về sức mạnh như thế nào,” Schacher viết. “Vậy nên trong lần nghiên cứu này chúng tôi đã có thể đảo ngược những đổi thay dài hạn về độ đàn hồi của synap trong một đôi tuần.”

Ở điểm này, họ không chắc là việc tẩy xóa trí tưởng có hiệu ứng vĩnh cửu hay không.

Thử hình dong việc xóa sạch những kí ức một cách có tuyển lựa có thể sẽ giúp ai đó hồi phục tổn thương, PTSD, sang chấn tâm thần và các vấn đề khác thúc đẩy đến kí vãng. Tuy thế sên không phải là người, và trong kí vãng đã có nhiều thử nghiệm thắng lợi trên động vật phòng lab, nhưng sau đó lại không thắng lợi lắm khi ứng dụng lên người. Tuy thế, các nhà nghiên cứu khẳng định rằng những tìm hiểu của họ sẽ mở ra thời cơ cho loại thuốc này có thể được phát hành trong mai sau nhằm loại các kí ức gây nên lo lắng và trầm cảm đồng thời không thúc đẩy đến các kí ức lớn và quan yếu khác.

Những cựu chiến binh luôn là những người khốn khổ nhất khi chiến đấu với những kí ức họ mang về từ chến tranh

Sau những sự kiện gây chấn động mạnh, rất nhiều loại kí ức sẽ đan quện vào nhau, bao gồm những kí ức nằm trong trung khu tâm thần hiện hữu khi sự kiện xảy ra. Một phần của cuộc nghiên cứu này là nhằm giúp cho những người với các kí ức “kích hoạt” ( triggering memories) vốn không thúc đẩy nhiều lắm đến sự kiện gây chấn động, ngoài việc nó chỉ nằm ở đó.

Ví dụ như ai đó bị cướp giật sau khi đánh giá hòm thư. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng hòm thư thoại sẽ kích hoạt cảm giác lo lắng bất kỳ khi nào người đó đánh giá hòm thư ở quãng đời sau đó.

Trong ví dụ trên, nỗi sợ về một “thung lũng bóng tối” là một dạng trí tưởng liên kết cung cấp thông báo quan yếu – các “thung lũng bóng tối” này có thể sẽ dẫn đến một vụ cướp giật tiếp theo – và dựa rất nhiều vào trải nghiệm liên kết trước đó,” Schacher viết. “Nỗi sợ hòm thư, tuy vậy lại chỉ là một kí ức tình cờ tình cờ không thúc đẩy gì đến sự kiện. Sự xóa bỏ một cách có tuyển lựa những dạng kí ức vô căn cứ nhưng được hình thành một cách tự động do bản năng của chúng ta như thế này là điều cấp thiết.

Một thế hệ dược phẩm có thể mang lại kì vọng cho những người bị chứng ám ảnh sợ

Mặc cho những ý định ban sơ có tốt đẹp đến đâu, thì với tất cả những gì chúng ta học được từ các bộ phim mà trong đó dùng hóa chất để ‘can thiệp’ vào não bộ loài người, việc hấp thu ý nghĩ đó trên với sự cẩn trọng là điều cấp thiết.

‘ Dĩ nhiên là các loại dược phẩm được tổng hợp để giúp đỡ cho những người đích thực cần có thể bị lạm dụng, như các loại thuốc opioid được tổng hợp cốt tử để gây mê và giảm đau, nay đã bị lạm dụng bởi rất nhiều người,” Schacher viết. “Vai trò quan yếu của chính phủ là kiểm soát nghiêm nhặt cách mà dược phẩm được thử nghiệm và phân chia, cũng như bảo đảm kiên cố rằng các dược sĩ sử dụng chúng đúng mực.”

Bệnh nhân nghiện thuốc giảm đau đã hiểm nguy, thầy thuốc thì lại càng ghê.

Bước kế tiếp của phát hiện này là tiếp tục nghiên cứu cách mà các phân tử củng cố trí tưởng này hoạt động trước khi các nhà khoa học có thể xác định rõ loại dược phẩm nào có thể cản chúng được. Cho đến lúc đó, chúng ta vẫn còn rất xa về giấc mơ một ngày bộ phim Eternal Sunshine of the Spotless Mind trở thành hiện thực.

Tham khảo: Motherboard

Cải thiện trí tưởng không cần dùng thuốc: 5 thực phẩm bổ não có nhiều ở vn

Theo FRTK

Trí Thức Trẻ