Một số lượng lớn những bể chứa metan đồ sộ bị đóng băng ở Bắc Băng Dương đang có những dấu hiệu cho thấy chúng sắp phát nổ, các nhà nghiên cứu cho biết.

Hoạt động này có thể gợi nhớ tới những lần phun trào khí gas từng xảy ra hàng chục ngàn năm trước, khi các lớp băng biến mất một cách mau chóng như hiện tại. Điều đó có nghĩa là chúng ta có thể nhìn thấy các mồm hố lớn sụp xuống đáy hồ, và một lượng lớn khí metan sẽ được phóng thích vào khí quyển.

Hàng năm khi chúng tôi quay trở lại khu vực của những bể chứa này, tôi lại càng lo lắng xem liệu một trong số chúng đã trở thành mồm hố hay chưa”, Pavel Serov từ Đại học Bắc Cực ở Na Uy, một trong số những nhà nghiên cứu.

Miệng hố còn sót lại sau vụ nổ metan

Nếu nhìn lại lịch sử Trái Đất, cách đây khoảng 23.000 năm, khi những sông băng đồ sộ nằm phía trên lớp đá trầm tích ở hồ Barents đã giúp giữ những mỏ khí gas ở lặng trong lòng đất. Trong hàng ngàn năm sau, lớp băng dày 2 km đã giữ một lượng lớn metan hydrat – một hỗn tạp nước và khí gas bị đóng băng.

Nhưng trong khoảng thời kì từ 17.000 – 15.000 năm trước, khi khí hậu Trái Đất khởi đầu ấm dần lên, băng tan một cách mau chóng trên bề mặt đã chuẩn y metan thoát khỏi lớp bảo vệ băng giá này. Chúng mau chóng chia thành những bể chứa metan đồ sộ ở đáy hồ, có thể kéo dài tới 1 km.

Bạn có thể tận mắt nhìn thấy hiện tượng tương tự đang xảy ra ở Siberia ngay lúc này, với 7.000 bong bóng khí gas đang “sôi sùng sục” dưới chân những người dân địa phương, đe dọa làm sụp một khu vực mênh mông mà không hề báo trước.

Vào cuối kỷ thăng hà, cách đây khoảng 12.000 năm, do sự ấm lên của nước hồ, lớp bảo vệ băng giá giúp giữ những bể chứa metan chỉ còn dày khoảng 30 m. Sự phối hợp của sức ép từ bên dưới và một lớp bảo vệ mỏng tanh ở phía trên rút cục đã tạo ra những vụ nổ bể chứa, phóng thích một lượng lớn khí metan vào hồ và bầu khí quyển xung nói quanh nói quẩn. Những gì còn lại sau sự kiện đó chính là những mồm hố đồ sộ ở đáy hồ, nơi từng chứa khí metan. Và giờ đây, các nhà khoa học nghĩ rằng quá trình này có thể sẽ lặp lại một lần nữa.

Chúng tôi tin rằng chỉ còn một bước nữa trước khi các mồm hố được hình thành. Chúng chứa đầy hydrat, về mặt kỹ thuật, chúng tôi gọi đó là những mồm hố hydrat”, Serov nói. “Chúng là dấu vết của hydrat và metan từ kỷ thăng hà gần nhất. Chúng vẫn chưa sụp xuống một phần là do địa điểm khác lạ của chúng.

Những bể chứa metan hiện giờ nằm ngay gần phía Bắc của một mồm hố thời tiền sử ở Bắc Băng Dương, sâu hơn 20 m bên dưới bề mặt. Serov và nhóm của ông cho rằng khoảng cách tương đối nhỏ này đã giúp trì hoãn sự sụp đổ của các bể chứa.

Giống như những đường ống khí bị rò rỉ, chúng đã khởi đầu phóng thích những dòng khí metan từ lớp băng mỏng tanh bên trên vào nước hồ, từ đó càng làm những bể chứa này trở thành bất ổn.

Hydrat bất biến ở nhiệt độ thấp và dưới áp suất cao. Vì vậy, sức ép của 390 m nước ở trên hiện đang giúp chúng bất biến”, Serov nói. “Nhưng khí metan thì vẫn đang thoát ra. Đây là một trong những địa điểm mà bể chứa metan hoạt động mạnh nhất mà chúng ta đã theo dõi ở Bắc Cực.

Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu những bể chứa này phát nổ?

Mặc dù vững chắc rằng đây sẽ không phải là điều tốt lành, bởi khí metan có kĩ năng giữ nhiệt cao gấp 36 lần so với CO2. Nhưng trong thời đoạn này, vẫn chưa rõ lượng khí gas mà các bể chứa lưu trữ là bao nhiêu, và các nhà nghiên cứu cũng nói rằng khó có kĩ năng tất cả các bể chứa sẽ phát nổ cùng một lúc.

Nhưng nếu Bắc Cực tiếp tục ấm lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của nhân loại, thì đây có thể là một trong những hiện tượng thiên nhiên riêng lẻ mà chúng ta có thể được nhìn thấy trong thời kì thực.

Một sự đổi thay tương tối nhỏ trong nhiệt độ nước có thể làm mất bất biến hydrat một cách mau chóng. Chúng tôi đích thực may mắn khi được quan sát chúng tại thời điểm này”, Serov nói.

Tham khảo Sciencealert

Bí mật cây cầu chống địa chấn 8 độ Richter, dây văng quấn đủ 3 vòng Trái Đất

Theo Nguyễn Tuấn Tài

Thời Đại