Một trái đất dế yêu khác

Tôi vẫn còn nhớ mình đã từng ham muốn gì vào năm 2006. Tại thời điểm ấy, một đôi cậu game thủ thật “sành” trong trường tôi có máy chơi game PSP và iPod. Một một số cô game thủ biết ăn mặc thường cầm tay những chiếc Motorola RAZR hoặc Nokia 7610. Anh họ tôi, người trước hết dạy tôi dùng máy tính (và chơi Road Rash…), lúc đó đang chiếm hữu chiếc P910i có bàn phím gập và bút chạm màn hình nhìn rất “oách”.

Tôi muốn có 1 hoặc tất cả những thứ vật phẩm đắt tiền ấy. Mãi sau này tôi mới biết, chúng có tên gọi thông thường là “thiết bị dế yêu”.

Các game thủ 8X và cả nửa đầu 9X có nhẽ cũng ghi nhớ về một quang cảnh dế yêu rất, rất khác của 11 năm về trước. Với tôi, đó là cả một trái đất đầy nhiệm màu với những chiếc máy tính bảng dị biệt: chiếc thì hình thanh kẹo, chiếc thì vỏ sỏ. Chiếc thì nghe nhạc hay, chiếc thì tự sướng tốt. Chiếc nào có chạm màn hình thì đều phải có stylus đi kèm, nhưng cũng lại có những chiếc máy tính bảng chứa nguyên một bộ bàn phím QWERTY nhìn thật oách.

Thế rồi, đúng 10 năm về trước, iPhone công bố và cả trái đất dế yêu cùng đổi thay theo cái cách Steve Jobs đã tiền phong. Về bản tính, điện thoại thông minh hiện tại tích thích hợp cả máy ảnh, PSP, iPod và cả Nokia lẫn BlackBerry. Hãy nhìn vào những chiếc máy tính bảng Samsung, LG hay Sony của ngày bữa nay và hỏi, chúng giống với iPhone hơn hay là giống với máy tính bảng Samsung, LG, Sony của năm 2006 hơn? Câu giải đáp là quá rõ ràng. Cả trái đất dế yêu đều đã bị đồng hóa.

Một cuộc sống khác

Vì đổi thay định nghĩa điện thoại thông minh từ chỗ khó sử dụng thành “cho tất cả mọi người”, iPhone thường bị mang “dớp” là dành cho những người mù công nghiệp. Nhưng điều đáng sửng sốt là trong các đơn vị, các phòng ban công nghiệp mà tôi từng làm việc, tỷ trọng các lập trình viên, các kỹ sư chuỗi hệ thống sử dụng iPhone lại cao tới mức đáng sửng sốt. Cái hay của iPhone (và rất nhiều vật phẩm gắn mác Táo khác) là ở chỗ, chúng đưa công nghiệp về đúng bản tính của mình: “công nghiệp vị nhân sinh”, chứ không phải là “công nghiệp vị công nghiệp”. Dù game thủ là một kỹ sư phần mềm hay chỉ là một bà nội trợ, vai trò tối quan yếu của một chiếc điện thoại thông minh không phải là để up ROM, để tweak, để chạy simulator.

Trái lại, điện thoại thông minh là để dịch vụ một cách tốt nhất cho nhu cầu cần yếu nhất, có ích nhất: nghe gọi, nghe gọi, lướt web, tự sướng, nghe nhạc, xem YouTube, chạy app, chơi game…

Ít ai biết rằng trước iPhone, ngay cả những nhu cầu dễ chơi ấy vẫn nằm ngoài tầm với của những chiếc máy tính bảng dế yêu. Các nhà mạng – thần thế kiểm soát ngành công nghiệp viễn thông – chỉ coi dế yêu là những vật phẩm khuyến mại bán kèm các bản giao kèo thuê bao dài kỳ. Kết quả là máy tính bảng tự sướng tốt thì thường nghe khạc không hay (và trái lại); máy tính bảng đẹp thì thường hạn chế về tính năng, điện thoại thông minh thì thường xấu và khó sử dụng. Chuyện tích thích hợp PSP và iPod vào máy tính bảng dế yêu thường thất bại thảm hại: game thủ có còn nhớ về N-Gage và Motorola ROKR?

iPhone đã đổi thay tất cả. Đừng nghĩ iPhone chỉ là những định nghĩa “điện thoại thông minh”, “chạm màn hình” đem ghép lại. Để công bố được iPhone, Steve Jobs đã phải đương đầu kịch liệt với các thần thế viễn thông của Mỹ. Các kỹ sư của Apple đã phải điên đầu nghiên cứu những đột phá về công nghiệp sau này được chính CEO của BlackBerry công nhận là “đem máy Mac nhét vào máy tính bảng”. Quan trọng nhất, trước Steve Jobs, cả Nokia, BlackBerry, Microsoft hay bất kỳ ông lớn nào khác cũng đều chẳng thể tạo ra một bộ giao diện trực giác, dễ sử dụng đã đổi thay hoàn toàn cách hiểu của nhân loại về điện thoại thông minh.

Có những lúc nhìn đứa cháu của tôi nằm trên giường xem clip Lego mà tôi vẫn thấy ngỡ ngàng. Thời đi học, muốn nằm trên giường xem YouTube, tôi sẽ phải… đặt điện thoại lên ngực. Đến tận khi đi làm, năm 2011 tôi mới được chiếm hữu một thứ có thể dùng để xem YouTube: iPhone 4.

“Tín đồ công nghiệp”

Dĩ nhiên, đó không phải là lần trước hết tôi được chạm tay vào một chiếc iPhone. Nhưng đó lại là lần trước hết tôi cảm thấy đủ thuyết phục để bỏ ra tới hai bốn tuần lương để chiếm hữu trải nghiệm Táo: so với cả 3 thế hệ iPhone trước hết (iPhone 1, 3G và 3GS), iPhone 4 mang tới kiến tạo vuông vắn hơn hẳn. Dù cho chiếc máy tính bảng của Steve Jobs vẫn luôn được ca tụng là “đẹp” từ khi bắt đầu, phải tới iPhone 4 tôi mới thực thụ cảm thấy thuyết phục bởi vẻ đẹp vừa cao cấp lại vừa mạnh bạo.

Có lẽ là hơi buồn cười khi nhắc tới một vật phẩm công nghiệp như iPhone mà lại khen ngợi về kiến tạo. Quả thật, so với các tình địch Android, iPhone rất dễ bị coi là một thứ đồ “low-tech” khi liên tục thua kém về RAM, chip, độ phân giải…

Nhưng tôi và rất nhiều bằng hữu làm công nghiệp khác lại có nghĩ suy trái lại: Apple có rất nhiều đột phá công nghiệp, . Những con chip của Apple chả hạn: ngành kiến tạo chip vô cùng ca tụng những đột phá như A7, A10 Fusion hay A9X. Khi Apple lên 64-bit, Qualcomm hấp tấp chạy theo và chạm mặt vấn đề tản nhiệt với Snapdragon 810, khiến cho trái đất Android phải đi qua một năm buồn thảm. Hiệu năng vận tải áp dụng của thiết bị iOS vẫn vượt mặt Android, bởi Apple hiểu rằng giải quyết vấn đề hiệu năng đơn nhân sẽ là hướng đi thiết thực hơn, thuận lợi hơn cho các nhà tạo ra áp dụng.

Và những đột phá công nghiệp ấy lại chỉ để dịch vụ cho những mục tiêu (tưởng chừng) dễ chơi. Chạy đua số nhân, dung lượng RAM, độ phân giải… chẳng thể tạo ra những thành quả khổng lồ. Tạo ra những thiết bị trực giác tới mức trẻ nít cũng có thể sử dụng và bảo đảm chất lượng cho trải nghiệm đó mới đáng gọi là thành quả công nghiệp.

Một ví dụ khác: Siri. Bạn có thể nghĩ điều khiển qua giọng nói là một tính năng rất thường nhật, nhưng đó bản chất lại là nơi tụ họp những bộ não khổng lồ nhất của cả hai ngành phần cứng và phần mềm: một vật phẩm như Siri quy tụ tất cả các lĩnh vực “mai sau” như Big Data, xử lý giọng nói, xử lý tiếng nói thiên nhiên và deep learning. Với một người làm phần mềm như tôi, được tham dự vào một dự án tương tự như Siri có nhẽ sẽ là “tấm huy chương” đáng ước mong nhất để đặt vào CV.

Điện thoại sáng ý, nhân loại sáng ý

Với tôi, ký ức của 10 năm trước vẫn chưa hề phai nhòa. Trước iPhone, chúng ta đã chiếm hữu một trái đất máy tính bảng đầy nhiệm màu, lôi cuốn và… rối loạn. Thế rồi iPhone ra đời, Android cũng ra đời và ngày một tiến hóa theo hướng giống iPhone. Cả trái đất dế yêu đồng hóa lại thành những khối chữ nhật bo tròn với phần màn hình lớn làm trọng tâm. Bàn phím, ý nghĩ đó từng bị Andy Rubin lần chần không dám đào thải khỏi HTC G1, thông thường cục cũng tuyệt diệt.

Đi kèm với cuộc cách mệnh ấy là những đổi thay khiến chúng ta phải giật thột. Nếu như với chúng tôi, Internet đồng nghĩa với những chiếc máy để bàn kềnh càng, những chiếc điện thoại đắt đỏ thì với thế hệ hiện giờ, Internet thực thụ đặt trong lòng bàn tay. Nghe nhạc, tìm thông báo, chép bài… đều đã trở thành thuận lợi với những chiếc điện thoại thông minh. Để nghe nhạc, tôi phải để dành dăm ba bữa sáng, tôi mới có tiền để mua đĩa CD nhét vào chiếc Walkman “Tàu” chứ đâu có thể thuận lợi tìm app nghe trực tuyến free như hiện giờ.

Đi kèm với những đổi thay từ iPhone là những cuộc sống đã bị đổi thay, theo cả hướng hăng hái và bị động. Nhưng tôi vẫn luôn thấy trân trọng những đổi thay ấy, bởi thông thường cục thì iPhone tốt hay xấu, khiến cho nhân loại “smart” hơn hay “dumb” hơn cũng vẫn chỉ là do người sử dụng.

Có những lần tôi đi trên đường, thấy các game thủ học sinh đi qua đường thường bật đèn màn hình máy tính bảng vẫy vẫy để xe đi từ xa có thể nhìn thấy. Thay đổi rất nhỏ và cũng chẳng dính dáng mấy tới những định nghĩa hi-tech do điện thoại thông minh mang tới, nhưng cũng lại là “tính năng” khó có thể thực hành được thời Nokia đơn sắc đẹp.

iPhone đã bắt đầu một cuộc cách mệnh giúp cuộc sống chúng ta trở thành thuận lợi hơn.

Những ca sửa iPhone khó đỡ nhất quả đất, tưởng trở thành đống sắt vụn lại hóa “lung linh” dưới bàn tay thợ chuyên nghiệp

Theo Lê Hoàng

Trí thức trẻ